Open data bij de overheid

Open data bij de overheid

[av_textblock size=” font_color=” color=”]
De overheid heeft afgesproken dat data die hij verzamelt en gebruikt zoveel mogelijk openbaar moet worden gemaakt (zie de website https://data.overheid.nl). Ik was nieuwsgierig wat ik daar zou aantreffen: je vindt daar in totaal 7045 datasets, die zijn ingedeeld naar thema, aanbieder etc. Ik wilde weten het mij zou lukken om een database te openen. Voor mij zijn de rubrieken bestuur en werk het meest interessant. Om maar met het laatste te beginnen. In de rubriek werk vind je 1 bestand over het vacatureaanbod, interessant dus, maar in een voor mij volstrekt onbekend format (json). Jammer. Bij de rubriek bestuur vind ik 415 bestanden in verschillende formats, maar vaak ook voor mij onbekende formats. Gelukkig is het bestand ‘Meting aanbod Digitale dienstverlening’ in een format dat ik kan inlezen in SPSS. Bovendien ook nog een interessant onderwerp want het gaat over hoe het staat met het digitale dienstenaanbod van gemeenten. Het bestand is goed in te lezen in spss, maar daarmee heb ik dan ook alles gezegd, want de data zijn tamelijk onbegrijpelijk. Voor is het de vraag hoe het mogelijk is om op basis hiervan een rapportage te schrijven. Het zou de aanbieder sieren een dataset te plaatsen die goed te begrijpen en te gebruiken is (opgeschoonde data die voor zichzelf spreken of waarbij een goed codeboek wordt geleverd). Wat jammer is is dat de voor mij meest relevante dataset, die van het Personeels- en mobiliteitsonderzoek, niet in de data voorkomt. Nog een wens dus.

Gemeenten bieden hun data ook aan om te gebruiken. Nu heb ik er twee bekeken, van de gemeente Haarlem en van de gemeente Utrecht. Om met de eerste te beginnen: je vindt veel data op de website van de gemeente (open data Haarlem). De ambitie is goed en daarom citeer ik een deel van wat op de site staat:

‘Wat zijn ‘open data’ en wat kunt u ermee?

De overheid verzamelt veel gegevens om haar dagelijkse taken uit te voeren. Een groot deel van deze data is ook nuttig voor burgers en bedrijven. Door die informatie vrij beschikbaar te stellen als .open data. kunnen burgers of bedrijven innovatieve toepassingen ontwikkelen en nieuwe digitale informatiediensten realiseren. Open data zijn nooit te herleiden naar personen.

Open data en de gemeente Haarlem

Het beschikbaar stellen van open data sluit goed aan bij de transparante, betrouwbare en goed controleerbare overheid die de gemeente Haarlem wil zijn. Openbare informatie zou bij voorkeur voor iedereen laagdrempelig en snel toegankelijk moeten zijn. Open databeleid helpt om dit streven te verbeteren.’

Mooi dat de data nuttig is burgers en bedrijven en dat zij innovatieve toepassingen kunnen ontwikkelen en informatiediensten. Wat vind ik op de website? Inderdaad veel data van de gemeente Haarlem. Een voorbeeld is de bomen in de stad. Ik kan nu opzoeken welke bomen er staan bij de ronde op de Verspronckweg en dat de boom (blauwe stip) een Ulmus Columella is. VerderBoom02 kan ik zien dat er bij de rotonde een vuilcontainer is (grijze stip) en dat er een zitbank staat (paarse stip). Wat kun je met deze informatie? Bijvoorbeeld een bomen-app maken zodat bewoners kunnen zien welke bomen in hun buurt staan en als zelf een zelfde boom willen hebben hun hovenier eenvoudig kunnen verwijzen naar de app.

Het is jammer dat de data in een format worden aangeboden die voor een gemiddelde gebruiker niet bekend zal zijn. En verder nog een wens: als Haarlem toch zo veel informatie digitaliseert is het dan niet mogelijk om de buurgemeente Bloemendaal meteen mee te pakken. De burgemeester van Haarlem werkt hier voorlopig toch.

De gemeente Utrecht vind ik een goed voorbeeld hoe het beter kan. De gemeente Utrecht heeft 70 datasets openbaar gemaakt, waarbij het erg plezierig is dat de formats waarin de informatie is gegoten tamelijk eenvoudig toegankelijk zijn. Je kunt als gebruiker kiezen in welk format je het bestand wilt inzien. Nieuwsgierig opende ik het bomenbestand en dit bestand kun je laden in exel.  Zo staan er in Utrecht 217.062 bomen, de oudste boom stamt uit 1710 (Hollandse Linde). De helft van de bomen is van voor 1990 en net geen 1% van de bomen is gepland in de 18e en 19e eeuw. De top 3 van bomen in Utrecht bestaat uit de zomereik (10,6%), de gewone es (9,4%) en de schietwilg (6,7%). Als je het echt wilt weten, bij elke boom staan de coördinaten vermeld dus kun je met een gps de boom eenvoudig vinden.

Hoewel dit maar een eenvoudig voorbeeld is wat je met data kunt, is het mogelijk om aan de hand van een dergelijk bestand uit te rekenen en inzichtelijk te maken wat de levensduur is van een boomsoort. En op basis daarvan kan de gemeente besluiten tot welk type aanplant zij overgaat zeker als er nog een rubriek wordt toegevoegd hoeveel onderhoud een boom nodig heeft. Kortom dit is een start van het gebruik van data voor beleidsbeslissingen. Een andere mogelijkheid is om burgers te betrekken bij het beheer van de openbare ruimte. Hoe en daarbij blijf ik bij het bomenvoorbeeld. Stel in de gemeente staan veel iepen, een boomsoort waarvan bekend is dat zij getroffen kunnen worden door de iepenziekte. Geef burgers in een omgeving met veel iepen een tool, bijvoorbeeld in de vorm van een app, om in de gaten te houden of de boom nog gezond is of niet. Op het moment dat de boom ziek is kan de burger een bericht naar de gemeente sturen dat er iets aan de hand is. Op basis van deze informatie kan de gemeente actie ondernemen. De burger helpt hiermee de openbare ruimte te beheren.

Maar open data waren bedoeld om burgers en bedrijven toegang te geven tot de bestanden. Dat is een goed initiatief, maar het is wel te hopen dat overheden de data snel aanbiedt in formats die door de gemiddelde burger wordt gebruikt.

NB: Een interessante publicatie is afkomstig van het Rathenau Instituut: De datagedreven samenleving. Achtergrond studie. 2015. Zij geven aan dat data die van goede kwaliteit zijn en machine leesbaar zijn een belangrijke voorwaarde zijn om met data te kunnen werken. Zeker als deze data steeds vaker worden ingezet voor (voorspellend) beleid. Voorkomen moet worden dat er allerlei beleidsconclusies worden getrokken op basis van foutieve en/of niet volledige informatie.
[/av_textblock]

Comments are closed.